Voor Sabine, Wat te lezen in de zee van tijd die je te wachten staat? Wat een onmogelijke opgave om aan te beginnen. Ik kan een lawine van titels over deze pagina cascaderen, zoals een collega van mij dat noemt. Maar zou dat meer zijn dan een lijst titels, zou het iets betekenen?
Wanneer mij ineens een zee van tijd en rust zou toevallen welke titels zou ik dan willen lezen? Ik zou alles willen lezen, proberen bij te houden alles wat er uitkwam. Een onmogelijke opgave dus.
Dan moet ik meteen aan ‘De komst van de tijd’ van Pierre Bergounioux denken. Een boerenzoon wil de tijd van zijn jeugd terug en om dat mogelijk te maken moet hij zeven maanden per jaar ver van huis het tegendeel zijn, een vertegenwoordiger, om vijf maanden per jaar te zijn wat hij had willen blijven, een boerenzoon vergroeid met de natuur. Zijn opdracht: een miljoen bomen planten om het bos van zijn jeugd weer aan te planten. Een onmogelijke opgave. En een die hem bijna nog lukt ook. En met een vrouw gelukkig zijn en blijven zonder dat hij haar begrijpt en steeds verbaasd dat zij hem begrijpt. Die hem alle vrijheid geeft om de aan hem zelf opgelegde onvrijheid uit te leven in een poging de tijd te stoppen. Maar de tijd laat zich niet stoppen natuurlijk. De tijd komt, onherroepelijk.
Je kunt ook een catalogus van Jan Schoonhoven opslaan. Minimalistische kunst. Witgeschilderde kartonplaksels, een soort witte letterbak bijvoorbeeld. Simpeler is bijna niet denkbaar, schotjes die samen een reeks rechthoekige bakjes vormen. En dan valt er licht op, daglicht. De vakjes krijgen schaduw en daardoor diepte, het licht beweegt, heel langzaam veraderen de schaduwen, verandert het beeld. En is wat simpel scheen, blijkt ineens heel doordacht.
Je kunt Primo Levi lezen. Het periodiek systeem en aan de hand van de elementen een levensverhaal aan je voorbij zien trekken. Gewoon een toevallig systeem steekwoorden waarachter een bonte verzameling verhalen en anekdoten schuilgaan, schijnbaar als los zand met elkaar verbonden, verteld met een van de beminnelijkste stemmen uit de wereldliteratuur. En het zal een hecht geheel blijken te vormen wanneer je het na de laatste pagina hebt neergelegd.
Je kunt je laten verbazen door de speelsheid van geest en humor van H.C. Westermann, Cliff Westermann. Popart. Zijn foto staat ook op de hoes van Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (direct achter de veer op George Harrisons steek). Zijn vuistdikke catalogus is de heerlijke speelkamer van een dartele geest in het lichaam van een vakkundige timmerman. Het is lang geleden dat ik zo verrast werd als door deze catalogus. Toen, lang geleden, werd ik verrast door een catalogus van een man (het zit ergens in een van de verhuisdozen) wiens naam mij nu volledig ontschiet. Hij veranderde, met niet meer materiaal dan een zwarte viltstift en een balpen, aangespoeld hout in spannende kaarten of halve berichten. Hij maakte gebruik van de verweerde plekken in het hout om de toeschouwer te laten denken “wat jammer dat ik de boodschap niet helemaal kan ontcijferen”. Ik heb dat boek een aantal weken elke dag even in zitten kijken. En ik kan niet wachten tot mijn bibliotheek af zal zijn, om het boek meteen weer tevoorschijn te halen.
Of poëzie lezen van bijvoorbeeld J.W.Oerlemans Som// Als je de avond aftrekt van de nacht/ en de duisternis optelt bij de sterren/kun je de zee wel wegstrepen/ tegen de eeuwigheid.
Het punt is dat je heel veel kunt lezen, maar wat je moet lezen kan ik je niet vertellen. Het is goed mogelijk dat alle titels die ik hierboven heb genoemd je geen van allen zullen aanspreken. En dat is natuurlijk ook helemaal niet belangrijk. Ik hoop dat je tijd zult blijven vinden om vooral dat te lezen waar je van geniet, waar je gedachten naar terugkeren lang nadat je het boek hebt dichtgeslagen.
Ik wens je alle goeds,
Hartelijke groet,
Henk Groenewegen.
.JPG)
